Często można usłyszeć, że organizacje non-profit „nie płacą podatków”. To mit. NGO – fundacje, stowarzyszenia, organizacje pożytku publicznego – korzystają z wielu zwolnień podatkowych, ale nie są automatycznie wyłączone z systemu podatkowego.
O tym, czy NGO musi zapłacić podatek, decyduje rodzaj osiąganych przychodów, sposób ich wydatkowania oraz zapisy w statucie.
NGO a podatki – podstawy prawne
Podstawowe regulacje podatkowe dla NGO znajdują się w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Obowiązują ogólne zasady, jak dla spółek, ale ustawa przewiduje dla organizacji non-profit szczególne zwolnienia – zwłaszcza w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.
Zwolnienie z CIT – kiedy obowiązuje?
Organizacja non-profit może korzystać ze zwolnienia z CIT, jeśli:
-
Przychody pochodzą z działalności statutowej, a nie z działalności gospodarczej.
-
Środki są przeznaczone i wydatkowane na cele statutowe wymienione w ustawie (np. edukacja, kultura, sport, pomoc społeczna, ochrona zdrowia, działalność charytatywna, ochrona środowiska).
-
Cele te są zapisane w statucie.
Przykład: Fundacja otrzymuje darowiznę i przeznacza ją na warsztaty edukacyjne dla dzieci. Jeśli warsztaty mieszczą się w celach statutowych, a statut to przewiduje – przychód jest zwolniony z CIT.
Kiedy NGO zapłaci CIT?
Podatek pojawia się, gdy:
-
organizacja uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (np. sklep, kawiarnia, szkolenia komercyjne),
-
osiąga przychody z najmu, dzierżawy, odsetek i nie przeznacza ich na cele statutowe,
-
wydatkuje środki na cele inne niż określone w ustawie o CIT,
-
przeznacza środki na cele niewpisane do statutu.
Przykład: Stowarzyszenie wynajmuje salę na prywatne imprezy, a dochód wydaje na remont biura, który nie jest celem statutowym – dochód podlega opodatkowaniu.
NGO a inne podatki
Podatek VAT
-
NGO może być płatnikiem VAT, jeśli prowadzi działalność gospodarczą i przekroczy limit obrotów rocznych.
-
Od 2026 r. limit zwolnienia z VAT wzrośnie do 240 000 zł rocznie (obecnie 200 000 zł).
-
Część działalności statutowej może być zwolniona z VAT na podstawie art. 43 ustawy o VAT (np. zajęcia sportowe dla dzieci), ale wymaga to analizy indywidualnej.
Podatek od nieruchomości
-
Część gmin zwalnia NGO z podatku od nieruchomości, ale to zależy od lokalnych uchwał.
-
Zwolnienie zwykle nie obejmuje nieruchomości wykorzystywanych do działalności gospodarczej.
Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)
-
NGO płaci PCC m.in. przy zakupie nieruchomości lub rzeczy ruchomych na podstawie umowy cywilnoprawnej.
-
Od 2024 r. obowiązuje także PCC od zakupów od osób fizycznych powyżej 1000 zł na podstawie umowy sprzedaży, o ile transakcja nie podlega VAT.
Dlaczego statut jest kluczowy?
Statut decyduje o tym, czy wydatkowanie środków spełnia warunki zwolnienia z CIT. Jeśli cele statutowe są opisane zbyt wąsko, część wydatków może być opodatkowana.
Przykład: Fundacja prowadzi warsztaty zdrowego żywienia, ale w statucie brak celu „promocja zdrowia” – wydatki mogą nie korzystać ze zwolnienia.
NGO a darowizny i podatek od spadków i darowizn
-
OPP są zwolnione z tego podatku, jeśli środki przeznaczone są na cele statutowe.
-
Inne NGO mogą korzystać ze zwolnień, jeśli mieszczą się w katalogu z art. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Pułapki podatkowe dla NGO
-
Wydatki poza statutem – mogą skutkować obowiązkiem zapłaty CIT.
-
Brak rozdzielenia działalności statutowej i gospodarczej.
-
Nieprawidłowe rozliczenie VAT przy działaniach mieszanych.
-
Przekroczenie limitów zwolnień (CIT, VAT).
Podsumowanie
NGO może korzystać z licznych zwolnień podatkowych, ale nie oznacza to braku podatków. Kluczowe są:
-
kompletny statut,
-
wydatkowanie środków zgodnie z celami,
-
kontrola źródeł przychodów i limitów podatkowych,
-
prawidłowe rozdzielenie działalności statutowej i gospodarczej.
W PiK Expert pomagamy NGO poruszać się w przepisach podatkowych, tak aby wykorzystywały wszystkie dostępne zwolnienia i unikały ryzyka podatkowego. Doradzamy w zakresie CIT, VAT, PCC i innych obowiązków podatkowych.
📩 Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci prowadzić organizację w zgodzie z prawem i z korzyścią dla jej misji.